Harmonogram wdrożenia

AI Act (Rozporządzenie 2024/1689) wszedł w życie 1 sierpnia 2024, ale jego przepisy stosuje się etapami. Od 2 sierpnia 2025 obowiązywał zakaz systemów niedozwolonych (social scoring, manipulacja podprogowa) oraz wymogi dla ogólnych modeli AI (GPAI). Od 2 sierpnia 2026 wchodzą w pełni przepisy dla systemów wysokiego ryzyka oraz obowiązki transparentności dla pozostałych.

Dla organizacji pozarządowych najważniejsze są dwie daty. Sierpień 2025 to moment, od którego dostawcy modeli (OpenAI, Anthropic, Meta) muszą publikować dokumentację techniczną i respektować prawo autorskie. Nie ma to bezpośredniego wpływu na NGO, które korzystają z gotowych narzędzi. Sierpień 2026 to moment, w którym NGO stosujące AI w rekrutacji pracowników lub wolontariuszy, ocenie beneficjentów pod kątem kwalifikacji do wsparcia, tłumaczeniu dokumentów prawnych (jeśli są to dowody w postępowaniu), muszą spełniać wymogi wysokiego ryzyka.

Kategorie ryzyka

AI Act dzieli systemy na cztery poziomy. Niedopuszczalne ryzyko (zakazane całkowicie) to social scoring, manipulacja poznawcza, masowa biometria w miejscach publicznych. Wysokie ryzyko (ścisła regulacja) obejmuje systemy używane w zatrudnieniu, edukacji, dostępie do usług publicznych, egzekwowaniu prawa. Ograniczone ryzyko (wymogi przejrzystości) to chatboty, deepfaki, generatywne AI w komunikacji. Minimalne ryzyko (bez regulacji) to spamfilter, gry, rekomendacje.

Dla NGO większość zastosowań mieści się w ograniczonym ryzyku. Użycie ChatGPT, Claude czy PolandAI do pisania wniosków, raportów, newsletterów, tłumaczeń nie wchodzi w zakres wysokiego ryzyka. Wymaga natomiast jasnego oznaczenia, że dany tekst powstał z udziałem AI.

Pięć praktycznych zasad dla NGO

Pierwsza zasada dotyczy transparentności. Jeśli publikujesz tekst wygenerowany przez AI (post, newsletter, ulotka), powinieneś to zaznaczyć. Nie musi to być czerwony banner, wystarczy zwrot „tekst opracowany z pomocą asystenta AI" w stopce lub notce redakcyjnej.

Druga zasada dotyczy danych osobowych. AI Act nie wyłącza RODO, tylko je uzupełnia. Wrzucanie do chatu danych beneficjentów (imię, nazwisko, PESEL, zdrowie) wymaga podstawy prawnej i świadomego działania. PolandAI nie przechowuje treści rozmów, ale inne systemy mogą. Zawsze sprawdzaj politykę prywatności dostawcy.

Trzecia zasada dotyczy decyzji kadrowych. Jeśli używasz AI do selekcji CV wolontariuszy lub oceny kandydatów, wchodzisz w wysokie ryzyko. Wymaga to udokumentowania procesu, nadzoru człowieka i możliwości odwołania. W praktyce: AI może pomóc w streszczaniu CV, ale decyzję podejmuje zawsze człowiek.

Czwarta zasada dotyczy tłumaczeń. Tłumaczenia robocze (newsletter, opis projektu) są bezpieczne. Tłumaczenia dokumentów prawnych (umowy, dokumentacja RODO, statut) powinny przechodzić przez weryfikację. AI popełnia subtelne błędy w terminologii prawnej, które mogą kosztować.

Piąta zasada dotyczy szkoleń. Od sierpnia 2026 kierownictwo organizacji powinno mieć podstawową wiedzę o tym, jakie narzędzia AI używa zespół. To nie wymaga certyfikatu, ale chociaż rozmowy zespołowej i zapisu w regulaminie pracy lub wolontariatu.

Co robi PolandAI

System od początku jest projektowany zgodnie z AI Act. Używamy modeli open-source (Llama, GPT-OSS) lub API z dokumentacją techniczną (Groq). Nie przechowujemy treści rozmów dłużej niż to potrzebne do wyświetlenia odpowiedzi. W interfejsie każdy czat ma ikonę robota, żeby nie było wątpliwości, że rozmawiasz z AI. Nie oceniamy beneficjentów, nie prowadzimy rekrutacji, nie podejmujemy żadnych decyzji za organizację.

Jeśli masz pytanie o konkretny przypadek użycia w swojej NGO, napisz do nas. Pomożemy sprawdzić, do której kategorii ryzyka się kwalifikuje i co trzeba udokumentować.